Wspólnicy w spółce komandytowej

Istotną cechą różniącą spółkę komandytową od spółki jawnej jest występowa-nie w ramach tej pierwszej dwóch kategorii wspólników: komandytariusza i kom-plementariusza, których znaczenie i pozycja ekonomiczna sądiametralnie różne.
„Spółka komandytowa jest spółką osobową, mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona” (art. 102 Kodeksu).
Najogólniej rzecz ujmując, komandytariusz to osoba, która z różnych powodów nie chce sama prowadzić działalności gospodarczej, natomiast posiada środki, aby tę działalność prowadzić. Komandytariusz ogranicza zakres swojego ryzyka gospodarczego wysokością sumy komandytowej, która powinna być ujawniona w rejestrze. Ta suma komandytowa jest granicą odpowiedzialności komandytariusza zarówno wobec wierzycieli, jak i spółki. Jeżeli więc wkład komandytariusza do spółki jest równy sumie komandytowej lub ją przewyższa, komandytariusz wolny jest od odpowiedzialności osobistej. Jeżeli zaś wkład ten jest mniejszy, odpowiedzialność komandytariusza wyraża się różnicą między sumą komandytową a rzeczywistą wartością wkładu. Jednocześnie wadą jest to, że jest on pozbawiony wpływu na losy przedsięwzięć gospodarczych, a jego zgoda potrzebna jest tylko w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. Ma on natomiast prawo domagania się udostępnienia mu bilansu, ksiąg i dokumentów celem sprawdzenia ich rzetelności. Pozbawiony jest też prawa do reprezentowania spółki wobec osób trzecich jako wspólnik. Może to czynić jedynie na zasadzie pełnomocnictwa i tylko w granicach umocowania. Za przekroczenie umocowania odpowiada wobec osób trzecich bez ograniczeń.
Zdecydowanie inna jest rola komplementariusza, który wobec wierzycieli odpowiada osobiście i bez ograniczeń całym swoim majątkiem, bez względu na źródło powstania zobowiązania. W zamian za to kieruje on spółką i reprezentuje ją na zewnątrz. Prowadzenie spraw spółki może być na mocy umowy lub uchwały wspólników powierzone jednemu lub kilku kom-plementariuszom.
Spółkę komandytową mogą tworzyć zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Wszyscy działający w imieniu spółki po jej zawiązaniu, a przed jej wpisem do rejestru, który to wpis w przypadku spółki komandytowej ma charakter konstytutywny, odpowiadają solidarnie. Umowa spółki powinna określać podział zysku i ponoszenia strat. W razie wątpliwości przyjmuje się, że komandytariusz uczestniczy w stratach spółki tylko do wysokości umówionego wkładu.